Thành Ba La Nại-Đức Phật sơ chuyển Pháp luân

Tháp Hạnh Ngộ – nơi Đức Phật gặp lại năm anh em Kiều Trần Như

Ngay sau khi thành đạo dưới cội bồ đề tại Bồ Đề Đạo Tràng, Đức Phật đã trải qua 7 tuần lễ an trú trong niềm tịch lạc của giác ngộ. Sau đó, Ngài khởi tâm từ bi muốn đem giáo pháp chia sẻ cho chúng sinh. Người đầu tiên Ngài nghĩ đến chính là 5 người bạn đồng tu khổ hạnh – nhóm Kiều Trần Như (Kondañña) cùng bốn vị đồng hành (Bhadriya, Vappa, Mahanama và Assaji). Nghe tin năm anh em đang ở gần thành Ba-la-nại (Varanasi), Đức Phật đi bộ hơn 200 km từ Bodh Gaya đến vườn Nai (Sarnath). Lúc đầu, năm vị sa môn thấy Ngài từ xa liền bàn nhau không nên tiếp đón vì cho rằng Ngài đã từ bỏ hạnh khổ hạnh khắc nghiệt. Nhưng khi Đức Phật đến gần, oai nghi, thần thái từ bi và sự sáng rỡ nơi Ngài khiến năm vị tự nhiên đổi ý, cung kính mời vào. Tại nơi này – về sau được gọi là Tháp Hạnh Ngộ, Đức Phật đã gặp lại những người bạn cũ của mình sau nhiều năm tu khổ hạnh. Chính tại đây, mối duyên xưa được nối lại, mở ra cơ duyên cho bài thuyết pháp đầu tiên.

VƯỜN LỘC UYỂN - ĐỨC PHẬT SƠ CHUYỂN PHÁP LUÂN

Theo truyền thuyết Ấn Độ cổ, vùng đất này vốn là một khu rừng thanh vắng, nhiều nai sinh sống, nên được gọi là Vườn Nai (Mṛgadāva). Khi xưa, một con nai chúa đã hy sinh mạng mình để cứu một con nai khác khỏi lưới của nhà vua. Cảm động trước nghĩa cử ấy, nhà vua liền biến nơi này thành khu rừng bảo hộ cho loài nai, cấm săn bắn, để chúng được sinh sống an lành. Từ đó, khu rừng này trở thành biểu tượng của lòng từ bi và được gọi là Vườn Lộc Uyển. Sau khi thành đạo dưới cội Bồ-đề, Đức Phật đã đến đây để thuyết giảng bài pháp đầu tiên – gọi là Kinh Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattana Sutta) cho năm anh em Kiều Trần Như (Pañcavaggiya), những vị đồng tu khổ hạnh cũ của Ngài: Kiều Trần Như, Bạt Đề, Bà Sư Ba (hoặc Thập Lực Ca Diếp), Ma Ha Nam, và A Thuyết Thị (hoặc Ác Bệ). Bằng bài giảng về Tam Diệu Đế và Con đường Bát Chánh Đạo, Đức Phật khai mở bánh xe Chánh pháp lần đầu tiên cho 5 người bạn đồng tu. Ngay sau khi nghe pháp, năm anh em Kiều Trần Như đã giác ngộ và xin quy y Đức Phật. Từ đây, Phật giáo có đủ ba trụ cột gọi là Tam Bảo: Bậc Giác ngộ; Giáo pháp giải thoát; Tập thể những người tu hành. Đây là sự khởi đầu cho rộng khắp của đạo Phật suốt hơn 2.500 năm qua.

THÁP CHÁNH PHÁP - ĐỨC PHẬT SƠ CHUYỂN PHÁP LUÂN

Tháp Dhamek (Dhamek Stupa) tại Sarnath, cách Varanasi khoảng 10 km, là một trong những thánh tích quan trọng nhất của Phật giáo. Nơi đây được xem là địa điểm Đức Phật thuyết bài pháp đầu tiên – Kinh Chuyển Pháp Luân (Dhammacakkappavattana Sutta) cho năm anh em Kiều Trần Như, sau khi Ngài giác ngộ tại Bồ Đề Đạo Tràng. Tháp có chiều cao khoảng 43,6 mét, đường kính khoảng 28 mét, được xây dựng bằng gạch lớn và đá sa thạch. Công trình ban đầu do vua Aśoka (Ashoka) cho xây dựng vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên, sau đó được mở rộng và tu bổ qua nhiều thời kỳ, đặc biệt dưới triều đại Gupta và hậu Gupta. Kiến trúc và giá trị khảo cổ Tháp Dhamek có hình trụ đồ sộ, tạo nên dáng vẻ uy nghi giữa khu di tích Lộc Uyển (Sarnath).

Phần chân tháp được trang trí bằng các hoa văn chạm khắc tinh xảo trên đá sa thạch, mang phong cách nghệ thuật Gupta (thế kỷ V–VI). • Các họa tiết hoa sen, dây leo và hình học tượng trưng cho sự sinh sôi, thanh tịnh và giác ngộ. • Phần thân phía trên được xây bằng gạch lớn, tạo nên cấu trúc vững chắc tồn tại qua hơn hai thiên niên kỷ. Ngày nay, Tháp Dhamek được xem là một trong những di tích Phật giáo cổ xưa và quan trọng nhất còn tồn tại tại Sarnath. Ý nghĩa tâm linh của Tháp Chuyển Pháp Luân Tháp Dhamek tượng trưng cho sự khởi đầu của bánh xe Chánh pháp, khi Đức Phật khai mở con đường Tứ Thánh Đế và Bát Chánh Đạo cho nhân loại. Đối với người hành hương, nơi đây gợi nhớ khoảnh khắc lịch sử thiêng liêng, khi giáo pháp lần đầu tiên được truyền dạy, đồng thời đánh dấu sự ra đời của Tăng đoàn Phật giáo.

Nơi Ngài Da Xá cùng Cha qui y Đức Phật

Sau 5 anh em nhà Kiều Trần như quy y Đức Phật, Ngài Da Xá - con của 1 vị trưởng giả giàu nhất thành Ba La nại, vốn ương bướng, ngang ngạch tìm đến Vườn nai đã gặp Đức Phật tại Lộc Uyển. Nghe pháp xong, Da Xá liền chứng quả Dự lưu và xin xuất gia. Sau khi xuất gia, ngài ở lại Vườn Nai cùng Đức Thế Tôn nên cha của ngài Da Xá phải tìm con về, được Đức Phật thuyết giảng và trở thành nam cư sĩ quy y đầu tiên (upāsaka). Mẹ của Da Xá cũng phát tâm cúng dường trai tăng, trở thành nữ cư sĩ quy y đầu tiên (upāsikā). Sự kiện này đánh dấu không chỉ Tăng đoàn xuất gia được thiết lập, mà cả cộng đồng cư sĩ tại gia cũng hình thành, tạo nền móng cho sự lan tỏa rộng khắp của Phật giáo. Đặc biệt sự kiện ngài Da Xá xuất gia theo Phật và gia đình ngài theo Phật đã tạo 1 tiếng vang rất lớn với toàn xã hội thời bấy giờ, câu hỏi "Đức Phật là ai và giáo pháp là gì mà làm sao lại thu nạp được ngài Da Xá - một người vốn chỉ hưởng lạc và rất hay trêu chọc, không ưa người xuất gia???

(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)
(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)
(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)
(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)
(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)
(📷vào đây để xem các di sản khai quật được tại Vườn Nai)

BẢO TÀNG KHẢO CỔ VƯỜN LỘC UYỂN

Bảo tàng Khảo cổ Sarnath, nằm ngay cạnh khu di tích Lộc Uyển – nơi Đức Phật giảng bài pháp đầu tiên, là bảo tàng khảo cổ lâu đời nhất của Ấn Độ, được thành lập từ năm 1910, nơi đây lưu giữ và trưng bày hàng ngàn hiện vật quý giá tìm thấy trong các đợt khai quật tại Sarnath và vùng phụ cận, đặc biệt là các tác phẩm điêu khắc đá từ thết kỉ thứ 4 sau Công Nguyên. Tại đây, lữ khách sẽ được chiêm bái những kiệt tác cổ nổi tiếng như trụ đá Sư tử Aśoka sau này được sử dụng làm Quốc huy Ấn độ. Đặc biệt,, tượng Đức Phật Chuyển Pháp Luân được xem là bức tượng Phật đẹp nhất từng được tạc tại Ấn Độ. Được tạo tác từ khối sa thạch nguyên bản, không dát vàng, không tô son, tượng mang trong mình vẻ đẹp giản dị nhưng thanh tao, để rồi trải qua hơn mười lăm thế kỷ vẫn giữ nguyên sự sống động như buổi đầu. Đảnh lễ từ chính diện là sự an nhiên trầm tĩnh, từ một bên là thần thái nghiêm nghị như đang nhập thiền, còn từ bên kia hé mở một nụ cười dịu dàng, hiền hậu. Một gương mặt, một hình khối, nhưng nghệ nhân đã thổi vào đó sức sống đa sắc thái – điều mà ngày nay ta vẫn còn phải kinh ngạc. Cái đẹp của pho tượng không chỉ nằm ở kỹ thuật điêu khắc bậc thầy, mà còn ở triết lý sâu xa: chỉ một thân thể hài hòa cùng tâm hồn thanh tao mới có thể tỏa ra thần thái cao quý và nhân hậu đến vậy. Đây không chỉ là gương mặt của Đức Phật, mà còn là ước mơ muôn đời về một thế giới an lành, nơi cái đẹp hình thể và cái đẹp tinh thần cùng song hành để tạo nên sự thanh cao vĩnh hằng.

(📷vào đây để xem ảnh Chuyển Pháp Luân Chính diện)
(📷vào đây để xem ảnh Chuyển Pháp Luân từ bên tay trái)
(📷vào đây để xem ảnh Chuyển Pháp Luân từ bên tay phải)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Tượng Phật với nét tạo hình Ấn độ cách đây 1500 năm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)

Hình tượng Bồ Tát của Phật giáo Phát triển cũng xuất hiện tại bảo tàng khảo cổ học Vườn Nai

(📷vào đây để xem ảnh "TARA - Mẹ của Chư Phật" tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Bồ Tát Quán Thế Âm tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Đức Di Lặc Bồ Tát tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Đức Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Đức Văn Tư Duy Bồ Tát tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Đức Hộ Pháp Vương Bồ Tát tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh Đức Hộ Pháp Vương Bồ Tát tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
✅ Đặc biệt, tại bảo tàng cổ học vườn Nai còn trưng bày những bản gốc các hiện vậy quí hiếm liên quan đến việc chuyển Pháp Luân như hình tượng bánh xe Pháp trên đầu. Phần trưng bày này khai quật từ chân trụ đá bị người Hồi Giáo đập gãy trong Vườn Nai. Đỉnh cột gồm đài sen, đầu sư tử bốn hướng quay lưng vào nhau, và phía trên nguyên gốc có đặt bánh xe Pháp (Dharmachakra). Bốn chú sư tử tượng trưng cho sức mạnh, lòng dũng cảm, và tiếng hống của Chánh pháp vang xa khắp bốn phương. Đài sen tượng trưng cho sự thanh khiết, vươn lên từ bùn nhơ mà vẫn tinh khôi. Bánh xe Pháp (Dharmachakra) tượng trưng cho bài giảng đầu tiên của Đức Phật ở Lộc Uyển – sự khởi đầu của Chánh pháp lan tỏa toàn cầu. Ngày 22/7/1947 - biểu tượng Bánh xe Pháp 24 nan từ trụ này được đặt ở chính giữa quốc kỳ Ấn Độ, biểu trưng cho sự vận hành không ngừng của chân lý và công lý. Đầu sư tử bốn mặt của trụ của đá Sarnath chính thức được chọn làm Quốc huy Ấn Độ từ năm 1950. (📷vào đây để xem ảnh bánh xe pháp trên đầu 4 chú sư Tử tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh bánh xe pháp tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)
(📷vào đây để xem ảnh đầu 4 sư tử tại Bảo Tàng khảo cổ Vườn Lộc Uyển)

CHÙA SRILANKA tại VƯỜN LỘC UYỂN

Ngôi chùa Sri Lanka tại Lộc Uyển được xây dựng vào năm 1931, do Hội Mahabodhi (Mahabodhi Society) sáng lập, như một biểu tượng gắn kết giữa Phật giáo Tích Lan và thánh địa Ấn Độ. Đây là một trong những ngôi chùa quốc tế đầu tiên hiện diện tại Sarnath, phục vụ nhu cầu hành hương, chiêm bái và kết nối Tăng đoàn nhiều nước. Ngôi chùa gắn liền với công lao to lớn của Ngài Đại đức Anagarika Dharmapala (1864–1933) – nhà cải cách Phật giáo người Sri Lanka, đồng thời là người sáng lập Hội Mahabodhi. Chính Ngài đã khởi xướng phong trào phục hưng Phật giáo tại Ấn Độ, kiên trì đấu tranh để phục dựng và bảo tồn các Phật tích quan trọng như Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya), Sarnath, Kushinagar…, mở ra cơ hội cho Phật tử khắp nơi trên thế giới được trở về chiêm bái Thánh địa.

Trong những năm cuối thế kỷ 19, khi các nhà khảo cổ Anh tiến hành khai quật tại vùng Andhra Pradesh (thuộc miền Nam Ấn Độ, nơi từng hưng thịnh Phật giáo Đại thừa, gắn liền với tên tuổi Long Thọ Bồ Tát – Nāgārjuna), họ đã phát hiện một số bảo tháp cổ chứa xá lợi Phật và chư Thánh đệ tử. Một phần xá lợi này được trao cho Ngài Dharmapala và Hội Mahabodhi như sự ghi nhận nỗ lực phục hưng Phật giáo, cũng như bảo đảm xá lợi được tôn trí trong môi trường trang nghiêm, có sự gìn giữ của cộng đồng Phật tử quốc tế. Chính Ngài Anagarika Dharmapala đã cung thỉnh một phần xá lợi ấy về thờ tại Chùa Sri Lanka ở Sarnath (1931), biến ngôi chùa này trở thành một trong những nơi quan trọng để Phật tử hành hương chiêm bái.

CÂY BỒ ĐỀ CHÙA SRILANKA tại VƯỜN LỘC UYỂN

Vào khoảng thế kỷ thứ 3 TCN (khoảng năm 249 TCN), sau khi Vua A Dục (Ashoka) ủng hộ việc truyền bá Phật giáo ra ngoài biên giới Ấn Độ, con trai ông là Tỳ-kheo Mahinda đã sang Sri Lanka trước. Sau đó, con gái vua là Tỳ-kheo-ni Sanghamitta đã mang một nhánh chiết từ phía Nam của cây Bồ-đề gốc tại Bodh Gaya (nơi Đức Phật thành đạo) sang hòn đảo này.

Cây Bồ-đề tại Ấn Độ đã trải qua nhiều thăng trầm. Cây thứ ba (được trồng lại từ thời Vua Purnavarma vào khoảng năm 620) đã bị suy yếu trầm trọng theo thời gian. Đến cuối thế kỷ 19, dưới sự quản lý của chính quyền thực dân Anh, cây này đã già cỗi và bị đổ trong một cơn bão lớn vào năm 1876.

Khi tiến hành trùng tu toàn diện ngôi Đền Mahabodhi (Đại Bồ-đề), nhà khảo cổ học người Anh Sir Alexander Cunningham đã quyết định hồi sinh cội cây này bằng cách sử dụng các nhánh chiết từ cây Jaya Sri Maha Bodhi tại Anuradhapura, Sri Lanka nói trên vào khoảng năm 1880 - 1881 ngay tại vị trí cũ của cây gốc sau khi lớp đất đá cũ được dọn dẹp để lộ ra tòa Kim Cương (Vajrasana).

Năm 1931, nhân dịp khánh thành ngôi chùa Srilanka này, một nhánh chiết từ cây đại thụ ở Anuradhapura đã được cung thỉnh về Sarnath và đích thân Ngài Dharmapala cùng gia đình, cộng sự trồng tại đây. Từ đó, cây Đại Bồ Đề này được Chùa chăm sóc, bảo vệ cho tớingày nay

SÔNG HẰNG LINH THÁNH

Nói đến Ấn độ, không thể không nói đến sông Hằng. Sông Hằng (Ganga) từ ngàn đời đã được người Ấn Độ tôn kính như dòng sông Mẹ, mang lại sự sống, thanh tẩy và an lành cho muôn loài. Không chỉ là huyết mạch của nền văn minh Ấn Độ, sông Hằng còn là biểu tượng thiêng liêng trong đời sống tâm linh: nơi con người tìm về để gột rửa phiền não và hướng đến sự thanh khiết. Mỗi ngày đều vang lên hai nghi lễ trọng đại:
• Buổi sáng – Surya Namaskar (Chào mặt trời): người hành hương đứng trước dòng sông, hướng về phía mặt trời mọc, dâng lời cầu nguyện và ngụp mình trong nước sông để khởi đầu một ngày mới với thân tâm trong sạch.
• Buổi tối – Ganga Aarti (Lễ tạ ơn sông Hằng): khi mặt trời lặn, hàng ngàn ngọn đèn dầu được thắp sáng, âm vang kinh kệ và tiếng chuông trống hòa cùng sóng nước, như một lời tri ân gửi đến dòng sông đã nuôi dưỡng sự sống và chở che muôn dân.

Theo thần thoại Ấn độ xa xưa, khi trờ nổi cơn thịnh nộ, đã tưới dòng nước lũ từ trời cao xuống đất Ấn, gây bao thảm cảnh xói lở, ngập lụt. Thần Shiva, vì yêu con dân Ấn độ, đã dùng đầu của mình hứng dòng nước từ trên trời cao, rồi sử dụng mái tóc của mình để hướng dẫn dòng nước chảy hiền hòa trên lục địa Ấn độ

Hoàng hôn cũng là lúc nghi lễ Tạ ơn trên sông bắt đầu

Sông Hằng đoạn qua Varanasi được xem là đoạn sông hằng Linh Thiêng nhất là vì có đền Đền Vàng Kashi Vishwanath– nghĩa là “Chúa Tể của Vũ Trụ”- Đây là một trong 12 Jyotirlinga (cột sáng linh thiêng) của Shiva, tức là những nơi Shiva tự hiển linh bằng năng lượng thần thánh. Vì có đạo tràng chính ở đây, người Ấn giáo cho rằng Ngài luôn ở đây và trì chú cho mọi người. Vì vậy, hầu hết gia đình Ấn giáo khắp nơi trên thế giới đều muốn đem người thân quá vãng của mình về làm lễ hỏa thiêu hoặc ít nhất đem tro rải xuống sông Hằng đoạn qua thành ba La Nại

Ngoài hỏa táng, một số người còn được hưởng Tục Jal Samadhi (thả nguyên xác xuống nước sông Hằng) là một tập tục rất hiếm (hiện bị nhà nước Ấn độ cấm trừ các trường hợp đặc biệt) xưa thường chỉ được áp dụng cho: Các sa môn (sannyasis hoặc sadhu) — những người đã từ bỏ thế tục, sống cuộc đời tu hành và không còn ràng buộc với thân xác trần tục; tử vong bất thường do rắn cắn, hỏa hoạn, hoặc trẻ em...vì được xem là được chư thiên gọi đi.

📘 Đọc toàn văn cuốn sách: Đức Phật Lịch Sử (bản PDF)

📥 Tải về bản PDF