1. Lịch sử và kinh điển:

 

1.1. Hai mùa hạ cuối cùng:

 

Đức Phật an cư hạ 44 năm 485 trước CN tại thành Xá Vệ. Thời gian này, ngài nghe tin Xá Lợi Phất đă mệnh chung v́ bệnh, rồi ngài Mục Kiền Liên cũng bị sát hại do đă cải đạo được quá nhiều đệ tử của môn phái khác nên bị họ thuê một tên cướp ám sát ngài. Xúc động, Đức Phật tuyên bố với chư Tỳ-kheo rằng "Giáo hội nay đă thiếu vắng hai vị ấy. Giống như một cây hùng vĩ đầy sức sống có các nhành lớn bị hư hoại, cũng vậy là Sàriputta và Moggallàna từ Giáo hội đă mệnh chung. Nhưng làm sao có vật ǵ đă sanh khởi lại không đoạn diệt?" (SN 47. 3. 2. 4).

 

Ra hạ, Đức Phật xuôi về phía nam đến thành Tỳ Xá Ly (Vesa2li). Thành Tỳ Xá Ly là thủ đô của cộng ḥa Licchavi, tại đây chư vị cư trú trong vườn xoài của Ambapàli (Cô Gái Vườn Xoài), người kỹ nữ sang trọng của kinh thành đă quá xuân nhưng vẫn c̣n diễm lệ. Trước kia Ambapàli đă có một con trai với cố Đại Vương Tần Bà Sa La, đặt tên là Vimalakondañña, vị này sau trở thành Tỳ-kheo. Ngay khi bà nghe tin bậc Đạo Sư của con trai bà đang dựng lều trong vườn xoài của bà, bà liền vội vă đến nơi thỉnh cầu ngài thọ trai ngày hôm sau tại nhà ḿnh và Đức Phật nhận lời.

 

Dân chúng thành Tỳ Xá Ly cũng muốn thiết đăi bậc Đạo Sư và vô cùng thất vọng khi nghe tin Ambapàli đă thỉnh ngài trước đó liền cốp gắng thuyết phục bà nhường bữa trai tăng cho họ để đổi lấy thật nhiều vàng bạc nhưng bà không chấp nhận. Sáng hôm sau, bà cúng dường đức Phật và Tăng chúng một bữa cơm thịnh soạn, rồi sau đó lại cung tặng vườn xoài của bà (Ambapàlivana) để bậc Đạo Sư và Giáo hội làm tnh xá (DN 16. 2. 11). Trong thời xuân sắc, bà đă đề ra giá 50 kahàpanas, giá tiền năm con ḅ sữa, để được một đêm ân ái với bà, v́ thế bà có thừa khả năng cung cấp những tặng vật đắt giá. Ngay sau đó, bà gia nhập hội chúng Tỳ-kheo-ni và c̣n được xem là đă đắc thánh quả A-la-hán (Th́g 252 -70).

 

Hạ năm 484 trước CN, Đức Phật đă có bài thuyết pháp cuối cùng ngụ ư việc ngài nhập diệt tại Thành Tỳ Xá Ly. Rồi ngài chỉ muốn nhập hạ cùng với Ànanda mà thôi để ngài chuyên tâm thiền định.

 

Đây là một thời kỳ bất an. Bậc Đạo Sư lâm trọng bệnh và chịu nhiều đau đớn. Tuy nhiên, ngài vẫn duy tŕ tâm trí minh mẫn và nhiếp phục cơn bệnh bằng sức mạnh của ư chí. Tôn giả Ànanda bày tỏ nỗi lo buồn của ḿnh về cơn trọng bệnh của Đức Phật và e sợ Đức Phật sẽ nhập diệt trước khi chuẩn bị mọi sự nên Bạch với Đức Phật thực là một niềm an ủi cho tôn giả khi nghĩ rằng đức Như Lai sẽ không nhập Niết-bàn vô dư y trước khi chuẩn bị hành trang cho Tăng chúng. 

Tuy nhiên, đức Phật lại trả lời:

"Này Ànanda, tại sao chúng Tỳ-kheo lại chờ đợi điều này ở ta? Ta đă thuyết giảng Chánh Pháp mà không hề phân biệt "mật giáo" hay "hiển giáo" v́ Như Lai không có "bàn tay nắm chặt của vị Đạo Sư" c̣n giữ lại đôi phần chân lư nào đó. Nếu có ai suy nghĩ: "Ta sẽ lănh đạo Giáo hội" hoặc: "Giáo hội phải chịu sự hướng dẫn của ta", th́ chính người ấy phải để huấn thị mọi vấn đề liên hệ Giáo hội. Phần Như Lai không nghĩ theo cách ấy. Thế th́ tại sao Như Lai (tức là ta) lại phải để di huấn cho Tăng đoàn? Nay ta đă già cả, đă suy yếu, đă đến hạn kỳ cuối cuộc đời, ta vừa tṛn tám mươi tuổi. Này Ànanda, giống như cỗ xe cũ kỹ được làm cho chạy nhờ đám dây da chằng chịt nâng đỡ, cũng vậy, thân Như lai được duy tŕ hoạt động nhờ nâng đỡ bằng dây đai V́ vậy, này Ànanda, phải tự làm ḥn đảo cho chính ḿnh, hăy tự làm nơi an trú cho chính ḿnh, không t́m nơi an trú nào khác, lấy Chánh Pháp làm ḥn đảo, lấy Chánh Pháp làm nơi an trú, không t́m nơi an trú nào khác Này Ànanda, những Tỳ-kheo nào hiện nay hay ngày sau tự ḿnh làm ḥn đảo cho chính ḿnh, lấy Chánh Pháp làm nơi an trú, chứ không t́m nơi an trú nào khác, những vị nhiệt tâm tu tập như vậy là các Tỳ-kheo chân chánh của ta và sẽ nhiếp phục bóng tối của vô minh, của luân hồi sanh tử". (DN 16. 2. 25, giản lược)

 

Như vậy, Đức Phật ngụ ư cho tăng chúng và Anan rằng: “Không có một bậc đạo sư hay giáo chủ tiếp theo mà chính Chánh Pháp của ngài đă truyền dạy sẽ là bậc đạo sư của tất cả mọi người. Tất cả tăng chúng, Phật tử cứ nương theo giáo pháp đó mà tu hành tinh tấn tiến đến giải thoát.

Oval: Về Trang trước
Oval: Trang Tiếp Theo
Oval: Về Lại phần CâuThiNa

Trên 24 Năm chuyên trách hành Hương Phật tích Ấn Độ, Nepal